Dirimart, Canan Tolon’un ‘Çok Erken Çok Geç’ başlıklı kişisel sergisini Londra’daki galerisinde izleyiciyle buluşturuyor. 17 Kasım–19 Aralık 2026 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek sergi, 1980’li ve 1990’lı yıllarda Mylar üzerine üretilmiş işleri yeni yerleştirmeler ve büyük ölçekli resimlerle bir araya getiriyor.
Tolon’un kırk yıldır doğa, zaman, inşa edilmiş çevrenin kırılganlığı ve insanın doğal dünyayla kurduğu ilişki üzerine sürdürdüğü düşüncelere geri dönen sergi, sanatçının üretiminin temel meselelerini bugünün koşulları içinde yeniden ele alıyor.
Bu meseleler ilk olarak sanatçının erken dönem çalışmalarında belirginleşmiş, özellikle 1989’da San Francisco Körfez Bölgesi’nde meydana gelen Loma Prieta depreminin ardından gerçekleştirdiği Still Lifes yerleştirmelerinde görünürlük kazanmıştı. Tolon, o dönemde çevresel yıkıma ve doğal kaynakların tükenmesine dikkat çekmenin, bunların sonuçlarına ilişkin farkındalığı artırabileceğine ve belki de anlamlı bir değişime katkıda bulunabileceğine inanıyordu. Aradan geçen otuz yedi yılın ardından bu kaygılar varlığını korurken, onlara eşlik eden umut ise giderek aşındı.
Serginin başlığı, zaman algısındaki bu dönüşüme işaret ediyor. Bir zamanlar çok erken dile getirildiği düşünülen meseleler bugün giderek daha acil bir nitelik kazanırken, çevresel yıkımın belirtileri gündelik yaşamın bir parçasına dönüşüyor. Bir tehdidi fark etmek ile onun sorumluluğunu üstlenmek arasındaki mesafe büyüdü; kanıtlara giderek daha fazla aşina olmak ise zorunlu olarak bir eyleme geçme iradesini beraberinde getirmedi.
Tolon, zaman içinde özellikleri değişmeye devam eden doğal ve endüstriyel malzemelerle çalışır. Paslanma, çimlenme ve çürüme, işlerde yalnızca temsil edilen etkiler değil, eserlerin biçimlenmesini sağlayan süreçlerdir. Su, hava ve nem malzemeler üzerinde etkilidir; kimi zaman bütünüyle öngörülemeyen veya kontrol edilemeyen sonuçlar ortaya çıkarır. Tolon, bu dönüşümleri durdurmak yerine sürmelerine izin verir ve böylece zamanın geçişini eserin etkin bir bileşenine dönüştürür. Bu yaklaşım, doğal dünyanın kalıcı olarak kontrol edilebileceği veya sınırlandırılabileceği varsayımını da sorgular. İnsan eliyle inşa edilmiş çevre, üzerinde yer aldığı doğal peyzajlar kadar doğal süreçlere tabidir. Demir paslanır, yapılar aşınır, bitki örtüsü ise kendisini sınırlamak üzere tasarlanmış yüzeylerin arasından yeni yollar bulur. Tolon’un işlerinde büyüme ve çürüme bir aradadır; böylece kalıcı görünen düzenlemelerin taşıdığı istikrarsızlık açığa çıkar.
Yeni yerleştirmeler arasında, sanatçının anne ve babası ile büyükanne ve büyükbabasına ait eski bavulları içeren iki çalışma yer alır. Bavulların içine yerleştirilen aynalar sonsuz bir mekân yanılsaması yaratırken, canlı çimler büyüme ve değişim unsurunu bu düzenlemeye dahil eder. Tanıdık ve mütevazı boyutlardaki bu nesneler, içlerinde barındırdıkları sınırsız görünen manzaralarla karşıtlık oluşturur. Bavullar kendi tarihlerini taşırken aynalı iç yüzeyleri, içeride tutulan ile sınırlarının ötesine uzanıyormuş gibi görünen arasındaki ilişkiyi de belirsizleştirir.
Sergi, Tolon’un üretiminin farklı dönemlerinde gerçekleştirdiği işleri bir retrospektif çerçeveye yerleştirmeden bir araya getirir. Erken dönem çalışmaları ile yeni yerleştirmeler, çevrelerindeki dünya değişirken varlığını sürdüren ortak kaygıları paylaşır. ‘Çok Erken Çok Geç‘, bir zamanlar erken dile getirilmiş görünen, bugün ise aşinalığın etkisiyle aciliyetleri gözden kaçırılma riski taşıyan sorulara yeniden döner.
