Grafik Tasarımcı ve “Tohum Gözlemcisi” Lalehan Uysal’ın yıllardır fotoğraflayarak kayda almayı sürdürdüğü tohum fotoğraflarına yenilerini ekleyerek hazırladığı sergi, Beyoğlu’ndaki ArkeoPera’da izleyiciyle buluşuyor. Tohumları alışıldık ölçeklerinin dışına taşıyan sergi, doğanın çoğu zaman gözden kaçan biçim, renk ve dokularını fotoğraf aracılığıyla görünür kılıyor.
Tohum, yaşamın başlangıç öznesi olduğu kadar içinde taşıdığı çeşitlilik, biçim ve ayrıntılarla başlı başına bir görsel dünya. Lalehan Uysal, yıllardır farklı coğrafyalarda karşılaştığı tohumları yakından gözlemliyor ve fotoğraflıyor. Sanatçının “Kurda, Kuşa, Aşa… Ve Göze” başlıklı sergisi de bu uzun soluklu gözlem pratiğinden doğuyor.
Uysal’ın objektifinden bakıldığında gündelik hayatta avucumuzun içine sığan, kimi zaman farkına bile varmadan yanından geçtiğimiz tohumlar bambaşka bir ölçeğe kavuşuyor. Makrografik olarak tanımladığı fotoğraflar; tohumların şaşırtıcı geometrilerini, yüzeylerini, renklerini ve kendilerine özgü karakterlerini ortaya çıkarırken izleyiciyi doğaya çok daha yakından bakmaya ve görmeye davet ediyor.
Tohumlarla çocuklukta başlayan bir bağ
Grafik tasarımcı olan Lalehan Uysal, aynı zamanda Buğday Derneği ile Bomonti/Feriköy Ekolojik Pazar’ın kurucuları arasında yer alıyor. Bugün kendini sahip olduğu bütün titirlerden uzak sadece “Tohum Gözlemcisi” olarak tanımlayan Uysal’ın tohumlara ilgisinin kökleri, çocukluk yıllarına uzanıyor.
Babaannesinin küçük bahçesi, anneannesinin tohum saklama ritüelleri ve annesinin giysi dolabında, mücevher kutularında koruduğu sebze ve çiçek tohumları, onun hafızasında tohumlarla kurduğu ilişkinin ilk duraklarını oluşturuyor. Zaman içinde bu kişisel merak, farklı yerel tohumları araştırdığı, gözlemlediği ve fotoğrafladığı uzun soluklu bir çalışmaya dönüşüyor.
Uysal, tohumları neden böylesine yakından fotoğrafladığını şu sözlerle anlatıyor:
“Tohumları ancak bu kadar yakın plan ve estetik kaygılarla fotoğraflarsam görünür olacaklarına inanıyorum. Çünkü çiçeğin, ağacın, meyvenin tohumlarının fark edilmesini istiyorum.”
Sanatçının yaklaşımında fotoğraf, yalnızca bir kayıt aracı değil; bakmayı, fark etmeyi ve yeniden merak etmeyi sağlayan bir araç olarak öne çıkıyor. Uysal’ın çalışmalarında tohum, hem estetik bir nesne hem de doğayla, gıdayla, yerel çeşitlilikle ve kuşaklar arasında aktarılan bilgiyle kurduğumuz ilişkinin taşıyıcısı haline geliyor.
Oxford’dan Gaziantep ve Çukurova’ya uzanan bir çalışma
Uysal’ın tohum fotoğrafları daha önce farklı coğrafyalarda ve farklı mekanlarda hep aynı isimle izleyiciyle buluştu. Tohum temalı ilk sergisi, 2018’de Oxford Üniversitesi St. Catherine’s College’da gerçekleştirilen “Oxford on Food and Cookery Symposium” kapsamında yer aldı.
Bu çalışmayı, Gaziantep Uluslararası Gastronomi Festivali için bölgenin yerel tohumlarından ilhamla hazırladığı fotoğraf sergisi izledi. Uysal daha sonra Çukurova’ya özgü yerel tohumları fotoğraflayarak çalışmalarını Adana Lezzet Festivali’ne taşıdı.
2019 yılında İstanbul’da Cihangir’de Ark Kültür’de açılan “Kurda, Kuşa, Aşa… ve Göze” sergisinde ise bu çalışmalarından oluşan bir seçki izleyiciyle buluştu. Aralarında Bodrum Gümüşlük, Düzce, İzmir, Urla, Kaş başta olmak üzere farklı şehirlerde özenle seçtiği mekanlarda açtığı sergiler izledi. O, her ne kadar “Ben sergi açmıyorum, gözümüzü açıyorum” desede ArkeoPera’daki sergisi 23. sergisi. Uysal, yıllar boyunca tohumların peşinden giderek oluşturduğu görsel hafızayı her sergisiyle yeniden gündeme getiriyor. İzleyiciyi bir tohuma yalnızca gelecekteki bir ağacın, bir çiçeğin başlangıcı ya da bizi besleyecek sebzenin özü olarak değil, kendi başına şaşırtıcı bir forma ve estetik zenginliğe sahip canlı bir varlık olarak bakmaya ve görmeye çağırıyor. Anadolu insanının toprağına tohum serperken tekrarladığı “Kurda, Kuşa, Aşa…” diye tekrarladığı kadim niyete “GÖZE” kelimesini eklemesi de, işte tam bundan!
Tohum fotoğraflarından aldığı detaylarla kağıttan tasarladığı ve içine gerçek tohumlar yerleştirdiği takılarının da bir amacı var.
Bu da sergiyi gezeceklere sürpriz olsun.
“Kurda, Kuşa, Aşa… Ve Göze” 12 Eylül’e kadar ArkeoPera’da
Doğanın en küçük parçalarından birini fotoğraf aracılığıyla büyüterek görünür kılan Lalehan Uysal’ın “Kurda, Kuşa, Aşa… Ve Göze” sergisi, 12 Eylül 2026’ya kadar İstanbul’da Beyoğlu’ndaki ArkeoPera’da pazar günü hariç her gün 10.00-18.00 arası ziyaret edilebilir.
📍Arkeopera
Arkeoloji ve Sanat Yayınları Kitabevi
Yeniçarşı Cad. 66/A Galatasaray-Beyoğlu/İstanbul
