VakıfBank Kültür Yayınları, Andrew Phillips ve J. C. Sharman’ın “Taşeron İmparatorluklar” adlı eserini okurlarla buluşturuyor. Sömürgeci Avrupa imparatorlukları tarihinin hâkim anlatısı birbirleriyle rekabet hâlindeki kralların, imparatorların ve devlet adamlarının ihtiraslarına odaklanır. Phillips ve Sharman’ın kaleme aldığı bu eser ise on yedinci yüzyıldan yirminci yüzyıla uzanan süreçte Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının egemen devletlerden ziyade şirket-devletler olduğunu ileri sürüyor.
VakıfBank Kültür Yayınları’nın (VBKY) tarih kitaplığı, Andrew Phillips ve J. C. Sharman’ın kaleme aldığı, İlker Sönmez’in Türkçeye çevirdiği “Taşeron İmparatorluklar” ile genişlemeye devam ediyor. Sömürgeci Avrupa imparatorlukları tarihinin hâkim anlatısı, birbirleriyle rekabet hâlindeki kralların, imparatorların ve devlet adamlarının ihtiraslarına odaklanıyor. Bu kitap ise on yedinci yüzyıldan yirminci yüzyıla uzanan süreçte Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının egemen devletlerden ziyade şirket-devletler olduğunu ileri sürüyor. Kâr amacıyla işletilen bu ticari teşebbüsler, kendilerine savaşma, barış yapma ve hükmetme yetkileri veren özel tüzüklerle kuruluyor; merkezî devletlerin egemenlik haklarını aşabilen melez yapılar olarak faaliyet gösteriyor. İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (EIC) ve Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC) gibi başat örnekler Asya’da şirket-devletler kurarken, Fransa, Danimarka ve İsveç merkezli daha küçük örnekler de Avrupa yayılmacılığını Kuzey Amerika, Afrika ve Güney Pasifik başta olmak üzere dünyanın neredeyse her köşesine taşıyor. Kapitalizm ile emperyalizmin bu öncü kuvvetleri, kamusal ve özel alan ayrımının henüz belirginleşmediği, egemenlik haklarının Avrupa dışında kolaylıkla paylaşıldığı erken modern dönemin gerçek sömürgecileri olarak öne çıkıyor. Avrupalılar, karşılaştıkları yabancı medeniyetlerle ilişki kurarken ticaret ve diplomasi alanlarında coğrafi ve kültürel mesafeleri aşmak amacıyla şirket-devletlerden yararlanıyor. On sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa devletlerinin bürokratik ve askerî yapıları güçlenirken kamusal alan ile özel alanın birbirinden ayrı olduğu fikri de giderek berraklaşıyor. Şirket-devletler zamanla hem işlevlerini hem de meşruiyetlerini kaybetmeye başlıyor ve tarih sahnesinden siliniyor. On dokuzuncu yüzyılın sonunda kısa bir dönem için adeta yeniden ortaya çıkan bu yapıların başarı ve başarısızlık hikâyeleri, Avrupa emperyalizmi ve küreselleşme tarihini okumak isteyenler için dikkat çekici bir başlangıç noktası sunuyor.
Kitaptan:
“Modern uluslararası sistemin kritik gelişim aşamalarında rol oynayan en önemli aktörlerden bazıları devletler veya ticari şirketler değil, ikisinin bir araya gelişini temsil eden melez yapılardı. Neredeyse iki asır boyunca, İngiliz ve Hollanda Doğu Hindistan şirketleri ile Hudson’s Bay Şirketi gibi “şirket-devletler” ilk küreselleşme dalgasına yön vererek iktidar ve kâr elde etme konusunda olağanüstü başarılar gösterdiler. Çok uluslu modern şirketlerin öncüleri olarak kabul edilen bu yapılar, aynı zamanda geniş egemenlik yetkilerine, güçlü ordulara ve donanmalara sahip olup pratikte bağımsız hareket ediyorlardı. Hatta bazı durumlarda, geniş topraklar ve milyonlarca insan üzerinde kurumsal egemenlik tatbik ederek dönemin birçok hükümdarından daha fazla askerî ve siyasi güce sahip oldular. Bu nedenle şirket-devletler hem emperyalizmin hem de kapitalizmin motorlarıydı. Biz de bu kitapta, ilk gerçek küresel uluslararası sistemi oluşturan bu son derece önemli ancak genellikle göz ardı edilen aktörlerin yükselişini, düşüşünü ve önemini açıklamayı amaçlıyoruz.”
KÜNYE
Yayınevi: VBKY
Kategori: Tarih
Kitabın adı: Taşeron İmparatorluklar
Yazar: J. C. Sharman, Andrew Phillips
Türkçesi: İlker Sönmez
Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut
Kapak: Faruk Özcan
Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya
Kitap Editörü: Elif Nur Sezgin
Sayfa sayısı: 336
