Dijital gürültünün, sonsuz akışların ve algoritmaların çemberinde kaybolduğumuz bir çağda; insanı, yaşanmışlığı ve özenle süzülmüş merakları yeniden odağa alan bir platformla karşı karşıyayız: Listnivo. “Listelerin sadece içerik koleksiyonları değil, insanlar arasındaki bağlar olduğuna” inanan Listnivo, nefrete ve ayrıştırmaya geçit vermeyen; ilhamı, samimiyeti ve ortak değerleri merkezine alan yayın anlayışıyla dijital evrende duru bir alan açıyor.
Sanat Okur olarak; bu özgün platformun mutfağını, doğuş hikayesini, veri odaklı kültür-sanat potansiyelini ve gelecek vizyonunu merak ettik, Listnivo ekibine sorduk.
Listnivo manifestosunda insanı ve gerçek yaşanmışlıkları merkeze alan bir yaklaşım vurgulanıyor. Peki bu dijital sığınağın mutfağında kimler var? Listnivo ekibini ve bu yapıyı bir araya getiren kadroyu tanıyabilir miyiz?
Şebnem Alp Alkın – Listnivo’nun mutfağında, farklı alanlardan gelen ama aynı fikre inanan bir ekip var. Tek bir kişinin değil; finans, medya, sanat, analitik tarafında çalışmış farklı bakışların, yeteneklerin ve deneyimlerin yan yana gelmesiyle oluşan gerçek bir ekip işi. Şu an işin merkezinde benimle birlikte, ilk günden beri Listnivo fikrine aşık olan growth direktörümüz ve ortağım Burcu Şirin, yazılım ekibiyle bizim aramızda büyük bir sabırla köprü olan product owner’ımız Öznür Köse ve içerik direktörümüz Serra Okumuş var. Aslında çok farklı karakterler ama bu farklılık ekibe müthiş bir denge ve dinamizm getiriyor. Listnivo hepimizin çocuğu, herkes bir çocuk büyütür gibi sevgi ve yılmazlıkla çalışıyor. Özkan Erener’in fikrimize inanıp erken dönemde yatırımcı olması en büyük şansımızdı. Veripark’ın yazılım ekibi olmasaydı Listnivo asla bugünkü haline gelemezdi. Ben hep söylüyorum “biz çok şanslıyız!” Listnivo’yu geliştirmemizde bize destek olan ve bugün de her sıkıştığımızda imdadımıza yetişen Selin İnsel (kullanıcı deneyim tasarımı), Hasan Deniz (her türlü görsel iletişim), Işık Ertürk (tasarım) Deniz İlhan (iletişim) ve Almira Güner’in (sosyal medya) katkılarını anmadan olmaz.
Algoritmaların ve dijital gürültünün kuşatması altındaki günümüz dünyasında Listnivo, gürültünün arasından sıyrılan bir alan açıyor. Listnivo tam olarak hangi ihtiyaçtan ve fikirsel kıvılcımdan doğdu? Kime, nasıl bir ses olmayı hedefliyor?
Şebnem Alp Alkın – Listnivo aslında çok basit ama giderek daha önemli hale gelen bir ihtiyaçtan doğdu: Kendi listelerimizi kaybetmemek ve birbirimizin listelerinden ilham alabilmek.
Bugün dijital dünyada neredeyse her şey bize bir algoritma tarafından öneriliyor. Ne izleyeceğimizden ne dinleyeceğimize, ne okuyacağımızdan nereye gideceğimize kadar sürekli bir bilgi bombardımanı içindeyiz. Algoritmalar hayatımızı kolaylaştırıyor ama bir yandan da kendi merakımızın, hafızamızın ve arkadaşlarımızın önerilerinin sesini bastırabiliyor. Zaten algoritmaların seçimlerimizi ve bilgiye erişim biçimimizi giderek daha fazla şekillendirdiği, bunun da şeffaflık, özerklik ve güven gibi meseleleri beraberinde getirdiği uzun zamandır tartışılıyor.
Listnivo’nun kıvılcımı ise çok gündelik bir şeydi. Ben ve Burcu bir birimize listeler gönderirdik. Tiyatro, kitap, film, gezi yeme içme konulu listeler dışında hayallerimiz, hedeflerimiz vs gibi onlarca listemiz vardır sürekli güncellediğimiz. Bir noktada fark ettik ki aslında hepimiz sürekli listeler yapıyoruz: izlenecek filmler, okunacak kitaplar, gidilecek restoranlar, seyahat planları, hayaller, hedefler… Ama bunlar telefonlarımızın notlarında, mesajların arasında, farklı uygulamalarda kayboluyor.
“Neden bunların hepsini bir araya getiren ve aynı zamanda insanların birbirlerinin listelerinden ilham almasını sağlayan bir yer olmasın?” diye düşündük. Listnivo böyle doğdu.
Listnivo, kullanıcılarına liste oluşturmanın ötesinde samimiyete, meraka ve saygıya dayalı bir bağ vaat ediyor. Platformun sunduğu bu deneyimi düşündüğümüzde; dijital dünyanın tüketicileri neden birer Listnivo üreticisine ve keşifçisine dönüşmeli?
Burcu Şirin – Bilginin ortalıkta uçuştuğu, yapay zekânın giderek daha fazla içerik ürettiği bir dünyada, gerçek insanların yaşanmış deneyimleri ve kişisel seçkileri daha da kıymetli hale geliyor. Listnivo’da üretici olmak, kendi deneyiminizi başkaları için bir keşfe dönüştürmek; keşifçi olmak ise algoritmaların sunduklarının dışına çıkıp başka insanların dünyalarına bakmak demek. Çünkü biz keşfin sadece tüketilen değil, paylaştıkça çoğalan bir şey olduğuna inanıyoruz.
Bireysel ve kurumsal kullanıcıların oluşturduğu listeler, kolektif bir dijital hafıza ve ciddi bir eğilim haritası sunuyor. Bu verilerden hareketle dönemin kültür-sanat atmosferini ve toplumsal okumalarını yapmak mümkün mü? Listnivo olarak bu verilerle dönemsel analizler veya kültür-sanat raporları yayımlama fikriniz var mı?
Şebnem Alp Alkın – Tam da bu konuyu düşündüğümüz bir dönemdeyiz. Bu yaklaşım büyük bir potansiyeli de barındırıyot. Çünkü bir liste, tek başına yalnızca bir tercih değil; bir dönemin meraklarını, arzularını, referanslarını ve kültürel yönelimlerini kaydeden küçük bir iz. Binlerce insanın ne izlediğine, ne okuduğuna, nereye gitmek istediğine, hangi sanatçıları takip ettiğine ya da hangi deneyimleri biriktirmek istediğine baktığınızda, zaman içinde çok daha büyük bir kültürel hafıza oluşuyor.
Kurumsal listeler de buna başka bir katman ekliyor. Bir müzenin, galerinin, markanın, üniversitenin ya da kültür kurumunun oluşturduğu listeler, bireysel tercihlerle kurumsal bakışın nerede kesiştiğini görmemizi sağlayabilir.
Dolayısıyla Listnivo’nun verisi yalnızca “insanlar neyi seviyor?” sorusuna değil, “İnsanlar şu anda neyi merak ediyor, neyin peşinden gidiyor, geleceğe dair ne hayal ediyor?” sorusuna da ışık tutabilir.
Ama burada bizim için önemli bir ayrım var: Veriyi insanları yönlendirmek için değil, insanları ve dönemi anlamak için kullanmak istiyoruz. Bizim “ethical algorithms” yaklaşımımızın da temelinde bu var. Kişisel veriyi koruyan, anonim ve toplulaştırılmış veriler üzerinden kültürel eğilimleri okumak; kullanıcıyı bir hedef kitleye indirgememek.
İleride bu nedenle Listnivo verisinden hareketle dönemsel “kültürel nabız” raporları, trend analizleri veya tematik kültür-sanat araştırmaları yayımlamak kesinlikle düşündüğümüz alanlardan biri.
Hatta benim için daha heyecan verici olan şu: Bugün birilerinin yaptığı “izlenecek filmler”, “okunacak kitaplar”, “görülecek sergiler” listeleri, birkaç yıl sonra geriye dönüp baktığımızda bir dönemin gündelik kültür tarihinin küçük arşivlerine dönüşebilir.
Listnivo’nun bugün ulaştığı ölçeği niceliksel olarak da merak ediyoruz. Şu an kaç kişilik bir ekiple operasyonu yürütüyorsunuz? Platformun büyüme ivmesi ne durumda ve Türkiye’deki kullanıcıların Listnivo’ya gösterdiği ilgiyi veri ve istatistiklerle nasıl özetlersiniz?
Burcu Şirin – Listnivo bugün dört kişilik çekirdek bir ekip ve teknoloji ortağımız Veripark’ın desteğiyle ilerliyor. Platform kısa sürede 7.000 kullanıcıya ulaşırken, çok sayıda kurum ve STK da Listnivo’nun parçası oldu. Mesela İKSV, Apaçık Radyo, Gazete Oksijen, Neoskola, Socrates Dergi, Paribu Art,Yapı Kredi Kültür Sanat, KTSM, Biletinial, TOÇEV, ÇEKÜL ve Sabancı Holding gibi çok değerli kurumlar Listnivo’da yer alıyor. Bizim için bu iş birliklerinin en güzel yanı, kurumların platformu bir reklam alanı olarak değil, kendi birikimlerini ve seçkilerini paylaşarak insanlara ilham verebilecekleri bir mecra olarak kullanmaları.
Bugüne kadar önceliğimiz hızlı büyümekten çok, platformun içeriğini zenginleştirmek, farklı ilgi alanlarından güçlü listeler ve nitelikli bir keşif ortamı oluşturmak oldu. Şimdi bu içerik ve topluluk temelinin üzerine daha güçlü bir büyüme dönemi inşa etmeye hazırlanıyoruz. Bizim için büyüme yalnızca kullanıcı sayısı değil; üretilen içerik, paylaşılan deneyimler ve Listnivo içinde oluşan etkileşimle birlikte anlam kazanıyor.
Listelerin kültürlerarası ve evrensel bir dili var. Listnivo şu an ağırlıklı olarak yurt içine mi odaklanıyor, yoksa yurt dışından da aktif bir etkileşim alıyor mu? Platformu küresel pazara taşıma veya farklı dillerde yaygınlaştırma yönünde adımlarınız var mı?
Burcu Şirin – Listnivo Türkiye’de doğdu ancak hedefimiz başından beri global bir platform olmak. Listeler tüm dünyada büyük ilgi görüyor. Hepimiz Türk olduğumuz için doğal olarak Türkiye’den büyüyoruz. Ama özellikle, Fransa, Almanya,İngiltere ve ABD olmak üzere dünyanın her yerinden kullanıcımız var. Bugün kullanıcılarımızın %15’i yurt dışında yaşıyor, %5’i ise yabancı kullanıcılardan oluşuyor. Uluslararası büyüme hedefimiz doğrultusunda yurt dışındaki kuluçka merkezleri ve şirketlerle görüşmelerimizi sürdürüyoruz. Listelerin evrensel dilini farklı kültürlere taşıyarak Listnivo’yu global bir markaya dönüştürmeyi hedefliyoruz. Kısa dönemde Paris ofisimizi açmak için çalışmalara başladık. Fransa’nın start-up yatırımlarını artırdığı bu dönemde doğru karar olduğunu düşünüyoruz. Ayrıca yurtdışından kurumsal üyelikler için de görüşmelerimiz devam ediyor.
Platformda paylaşılan içeriklere baktığımızda kullanıcıların eğilimleri ne yönde? Listnivo’da ağırlıklı olarak hangi konular (sinema, edebiyat, müzik, seyahat, deneyim vb.) listeleniyor; entelektüel içerikler mi yoksa popüler kültür mü daha çok alan buluyor?
Şebnem Alp Alkın – Listnivo’ya baktığımızda aslında çok hoş bir çeşitlilik görüyoruz. Sinema ve edebiyat kesinlikle güçlü alanlar; müzik, seyahat, sanat, gastronomi, deneyimler, kişisel gelişim, hatta hayaller ve yapılacaklar listeleri de oldukça görünür. Zaten Listnivo’nun temel fikri de yalnızca kültürel içerikleri değil, hayatın kendisini listelemek.
Bu yüzden “entelektüel içerik mi, popüler kültür mü?” diye baktığımızda ikisini birbirinden ayırmayı çok doğru bulmuyorum. Çünkü Listnivo’da bir kullanıcının “izlenmesi gereken 10 film” listesiyle “hayatımda mutlaka yapmak istediğim 10 şey” listesi aynı kişinin dünyasına ait. Bir başka kullanıcının klasik edebiyat listesiyle 90’ların en iyi pop şarkıları listesi de aynı merakın farklı yüzleri olabilir.
Hatta bence Listnivo’nun en güzel taraflarından biri tam burada ortaya çıkıyor: Kültür ile gündelik hayat arasındaki sınırı kaldırıyor. Bir insanın ne okuduğu kadar nereye gitmek istediği, hangi müziği dinlediği, hangi sergiyi görmek istediği, hangi restoranı merak ettiği de onun kim olduğunu anlatıyor.
Toplulukta özellikle sinema ve kültür-sanat çevresinden insanların da aktif olması bu çeşitliliği daha görünür kılıyor. Platformda film yapımcılarından sanatçılara, fotoğrafçılardan spor yazarlarına kadar farklı alanlardan insanların listelerini görüyoruz.
Ben ayrıca şunu çok değerli buluyorum: Listnivo’da popüler olanla niş olan yan yana durabiliyor. “İstanbul’un en iyi dönercileri” listesi ile “Marcel Duchamp hakkında bilinen 10 inanılmak gerçek” listesini aynı yerde görebilmeyi çok seviyoruz.
Manifestonuzda “gelişime inanıyoruz” ifadesi yer alıyor. Peki Listnivo’nun orta ve uzun vadeli büyüme hedefleri nelerdir? Önümüzdeki dönemde kullanıcıları bekleyen yeni projeler, iş birlikleri veya platforma eklenecek yeni özellikler var mı?
Burcu Şirin – Bizim için büyümek yalnızca kullanıcı sayısını artırmak değil, insanların ve kurumların birbirinden ilham aldığı bir ekosistem yaratmak demek. Bu doğrultuda etik algoritmalar ve kapalı gruplar üzerine çalışıyoruz. İnsanların ortak ilgi alanları, yakın arkadaş çevreleri veya şirketlerin kendi toplulukları üzerinden iletişim kurabildiği bir habitat oluşturmayı hedefliyoruz.
Önümüzdeki dönemde hem bu ekosistemi büyütmek hem de Listnivo’yu farklı toplulukların kendi dünyalarını oluşturabildiği global bir keşif ve paylaşım platformuna dönüştürmek istiyoruz.
