Atölye Söyleşilerinin yirminci konuğu gravür ve resim sanatçısı Desen Halıçınarlı.
Desen Halıçınarlı, gravür ve resim odaklı çalışır. Buluntu ve hazır nesnelerle üç boyutlu üretimler yapar. Üretimlerinde konu başlıkları; kent imgesi, mekânsal hafıza, kent hakkı ve bireyin yerinden edilme hâli odak noktasıdır.
İktidar sistemlerinin kentlere müdahalesi, bu müdahale ile değişen yapıları, kentlerin sosyo-politik katmanları ve bireylerin kentle ilişkileri Halıçınarlı’nın üretimlerinde görünür olur.
Kendinden bahseder misin?
İzmir’de doğdum. Güzel Sanatlar Lisesi’nin ardından Mimar Sinan Üniversitesi Resim Bölümü’nde lisans ve yüksek lisans yaptım. Gravür ve fresk atölyelerinde eğitim aldım. Bu yüzden resim kadar gravür de benim için temel bir ifade yolu oldu; hatta kimi zaman daha baskın hissettirdiği bile oluyor. Kendimi tek bir disiplinle sınırlamıyorum, buluntu ve hazır nesnelerle 3 boyutlu üretimler yapıyorum. Üretimlerimde kent imgesi, mekânsal hafıza, kent hakkı ve bireyin yerinden edilme hâli ana eksenimi oluşturuyor. Kentin iktidarla sürekli değişen yüzünü, sosyo-politik katmanlarını, bu dönüşümle birlikte şekillenen yaşam alanlarını ve bireyin kentle kurduğu kırılgan ilişkiyi görünür kılmaya çalışıyorum. Hem üretmeyi hem öğretmeyi seviyorum. İTÜ’de uzun süre gravür ve temel tasarım dersleri verdim. Bugün de hem sanat projeleri hem de ticari işler için duvar resimleri yapmayı sürdürüyorum.
Şu anda çalıştığın mekânın atölyen haline gelme süreci nasıl şekillendi? Bu atölyede ne zamandır üretim yapıyorsun?
Son yıllarda artan kiralarla birlikte şehir merkezlerinde kalmak git gide daha da zorlaştı. Kentten beslenen biri olarak bu dokunun içinde olmak için herkes gibi çok çabaladım. Şimdiki mekanıma 2022 ekimde taşındım. Paylaşımlı bir atölye ama herkesin kendine ait bir girişi ve katı var. Ben bodrum/bahçe katındayım. Daha önce de han sisteminde yıllarca atölyemi sürdürdüğüm için paylaşımlı ortak alanlara çok aşinayım. Burada da şanslıyım , bahçem ve bir sürü sokak kedim var. Üst kat komşum sanatçı olmasa da sanatçılara iş yapan harika bir esnaf.
Üretmek dışında atölye senin için ne ifade ediyor?
Atölye yalnızca üretim yapılan bir alan değil; düşüncenin dağılabildiği, zamanın esneyebildiği bir boşluk. Bazen hiçbir şey üretmeden geçirilen saatler, yapılan işlerden daha belirleyici olabiliyor. Atölye benim için aynı zamanda durma, bakma ve hissetme alanı. Hayatın hızından kopabildiğim, dış dünyanın beklentilerinin askıya alındığı bir eşik gibi…
Bu atölye bir canlı, bir koku ve bir ses olsaydı neler olurdu?
Bir canlı olsaydı muhtemelen inatçı ama sessiz bir varlık olurdu; kök salan, acele etmeyen, dirençli ve meyve veren bir ağaç mesela. Kokusu kâğıt ve tinerin birbirine karıştığı, zamanla hafifleyen ama tanıdık bir koku. Sesi ise çoğunlukla baskı merdanesinin üzerindeki mürekkebin yüzeye sürülme sesi
olurdu.
Bir sanatçı atölyesini sadece üretim yeri olmaktan çıkartan unsurlar nelerdir?
Atölyeyi sıradan bir çalışma alanından ayıran şey, içinde biriken görünmez katmanlar ve anlar. Yarım bırakılmış işler, başarısız denemeler, eski bir işe uzun uzun bakmalar, duvara asılı eskizler, kitap yığınları ve zihinsel tekrarlar… Atölye, sanatçının düşünce biçimini de neyi yapamadığını da saklayabildiği ölçüde canlı bir mekâna dönüşür ve o zaman sadece üretim alanı olmaktan çıkar, bir hafıza kazanır.
Atölyenin görünmeyen, ama senin için en önemli malzemesi nedir?
Zaman. Ölçülemeyen, planlanamayan ama üretimin merkezinde duran bir malzeme. Bir iş bazen aylarca bekleyebiliyor; o bekleme süresi de işin kendisi kadar belirleyici olabiliyor. Atölyede zaman, maddesel olmayan ama en ağır malzemelerden biri.
Atölyeler gizli alanlar mıdır? Ziyaretler esnasında seni rahatsız eden durumlar oluyor mu? Nedir onlar?
Atölyem gizli alan değil benim için ama mabedimdir tabiki. Yarı geçirgen desek yanlış olmaz herhalde. Herkesin her hâlini görmesine açık değil tabii. Bitmiş işlerin sergilendiği bir yerden çok, sürecin görüldüğü bir alan. Buna göre bakmak gerektiğini düşünüyorum. Bir de ziyaretler için zaman aralığı verilmesini önemsiyorum. Genelde sadece geliş saati üzerinden konuşuluyor ve ucunun açık olması, uzun olması beni biraz geriyor. 🙂
Atölyeni bir günlüğüne bir sanatçıya verseydin eğer o isim kim olurdu?
Do Ho Suh’a verirdim. Mekânı sabit bir yapı olarak değil, hatıralarla ve taşınabilen bir şey olarak ele alış biçimi bu atölyeyi başka bir yere dönüştürebilirdi. Burada neyi söküp yanına alırdı, neyi olduğu gibi bırakırdı merak ediyorum. Ne güzel olurdu 🙂
Son olarak atölyende bir günün nasıl geçiyor?
Baskı süreçlerim dışında çoğu zaman planlı başlamaz. Bahçe kapısını açmamla kediler peşimden kapıya gelmeye başlar. Anahtarı çantamda ararken en az 4-6 tane olurlar. Bir taraftan bahçeye apartmanlardan çöp atanlara söylenirim. Çünkü istisnasız atarlar. Girince birer kap mama koyup şalteri ve müziği açarım, kahve ve kahvaltı yaparım. bazen zamanı tutamadığım bir tempoyla çalışırım bazen de koltukta yaptıklarıma bakarım, kitap karıştırırım. Bir sürü tezgahım var diye tanımlayabilirim, ya baskı işleriyle baskı tezgahımda, ya resim-boya tezgahımda ya da masa başında kağıt işlerle/arşivle ilgilenirim.
