Odunpazarı sokaklarında ilerlerken, hisleriniz ayaklarınızdan önce bir mekana varır. Sizi kendine çeken kimi zaman havada asılı kalmış bir koku iken, bazen zamanın izidir. İşte Eldem Sanat Alanı | FIRIN’a girdiğinizde ilk hissettiğinizde tanıdık sıcak bir his oluyor. İsminden de tahmin edilebileceği üzere, bir zamanlar fırın olan bu mekanda artık ekmek değil, sanat pişiyor. Sanatçılarımız Hayrettin ve İsmail de yaklaşık iki yıl gibi bir süre sonrasında, tamamen rastlantısal bir şekilde karşılaştıkları FIRIN’da, Pinprick’in ilk kişisel sergisini açmaya karar veriyorlar.
İsimleri de aslında kendi işlerini açıklar nitelikte. İngilizce iğne deliği anlamına gelen “pinprick’’ hem tekniklerine hem de kelimenin “iğneleme’’ anlamına gönderme yapıyor. Sanatçılarımız, “pimpirikli’’ kelimesini de kendi çalışma biçimlerine yakın bulduğunu belirtiyor.
SANAT OKUR’DA AYRICAPortfolyo: Studio PinprickStudio Pinprick disiplinlerarası bir atölye olarak, sanatçı ve iç mimar olan Hayrettin Taşkaya ile sanat tarihçi ve nakış sanatçısı olan İsmail Dönmez tarafından 2021 yılında sanat…Yazıyı oku
Aslında işin başlangıcı ise oldukça gündelik ve insanı gülümseten bir anıya dayanıyor. Evlerindeki salıncağa resimli bir yastık arayan ikili, kendine göre bir yastık bulamayınca; Hayrettin Youtube’dan punç tekniğini öğreniyor ve kendi yapmaya karar veriyor. Yüzeylere iğneyle iplik ilmekleyerek genelde halı, yastık vb. dekoratif ürünler oluşturmaya yarayan bu tekniği benimseyerek sanat üretmeye başlayan ikili ile resmen Pinprick doğmuş oluyor.
Sergi salonuna girmeden evvel girişte bizi kocaman bir “Yeniden Başla’’ yazısı karşılıyor. Yazı fontunda kullanılan mitolojik simgeler (ağaç, yumurta, yılan, göz) aslında izleyiciye daha en baştan sergi teması ile ilgili ipuçları vermeye başlıyor. Melike Bayık tarafından yazılmış olan sergi metninin alt başlığı: “İkililiğin birliği: Gecenin en karanlığından şafağın aydınlığına’’ bu sergiyi anlamlandırabilmemiz için önemli bir rehber niteliğinde.
Kontrastlıklar üzerine kurulu bir dünyadaki hiyerarşi bütünlüğü üzerine kurgulanmış, mitolojik, hatta neredeyse dini bir hikaye teması var karşımızda. Karanlık ile aydınlık, gece ile gündüz, dişil ile eril. Fakat tüm bu kontrastlığın amacı ikisinden birine dikkat çekmek değil, hepsinin aynı anda varoluşunu, bir arada olunabilirliğini göstermektir.
Sergide dikkatimi en çok çeken eserler, üç adet triptik, yani üç panelden oluşan eserler. Eserlerin isimleri “Ay | Gölge’’, “Güneş | Persona’’ ve “Ekinoks | Anima Animus’’. İlk bakışta oldukça kavramsal duran bu isimler aslında hiç de rastlantısal değil. Carl Jung’un kavramlarından gelen bu isimler insanlığa dair derin bir anlam taşıyor aslında. Özetle, kendimizde görmek istemediğimiz yanlarımız “gölge’’ iken, ‘’persona’’ ise dışarıya gösterdiğimiz benliğimizdir. Ekinoks ise gece ile gündüzün birbirine eşit olduğu gün; yani ikisinin ortasıdır.
“Ay | Gölge”de kızıl saçlı bir kadın, oldukça kusursuz ve stabil bir ifadeyle merkezde durmaktadır. Arkasında ise dolunay, gece manzarası ve suyun içinden geçen kızıl bir yılan vardır -ki bu yılan sergi salonu duvarları dahil her yerde dolanmaktadır. “Güneş | Persona’’ da ise daha zıt bir manzara hakimdir. Sarışın bir erkek figürü, başının arkasında alevlerle ışıldayan güneş ve arka planda patlayan volkanlar. Figürlerin başının tam arkasında konumlandırılmış ay ve güneş sembolleri ise tıpkı bir hare gibi parlamakta ve karakterlere ilahi/ tanrısal bir boyut katmaktadır. Üçüncü ve tamamlayıcı, arabulucu diye tanımlamak istediğim “Ekinoks | Anima Animus’’ta ise hepsinden var ama aynı zamanda ikisinden de yok. Ne tam olarak gece, ne tam olarak gündüz; ne tam kurak, ne sulak. Figür ne tam feminen ne de tam eril. Tam olarak “Eşik”te.
Bu işler neden üç parçalı diye soracak olursak, bunun nedeni sanatçıların mekanı birt tapınak gibi kurgulamak istemesinden kaynaklı. İzleyicinin başını kaldırarak bakması hedeflenerek, yukarıya asılan eserler tıpkı kiliselerdeki ikonaları andırıyor. Triptik formu da aynı şekilde ikona geleneğinden geliyor. Teknik açıdan bakacak olursak triptik olmasının bir diğer avantajı da sanatçıların aynı işi aynı anda daha kolay şekilde dokuyabiliyor olması.

Serginin ana hikayesine ise Eskişehir’in kendisi ilham oluyor. İnanışa göre, Frig vadisine gökten kara bir taş düşüyor ve bu taşı Kibele’nin (bereket tanrıçası) yolladığına inanıyorlar. Pinprick, bu hikayeyi kendi hayatlarıyla birleştiriyor: “Buraya bir göktaşı gibi düşmüş olarak bakarsak, geldik ve sıfırdan bir hikaye yaratıldı’’ diye açıklıyorlar. Bu bağlamda, sergideki büyük siyah taş sanatçıların oto-portresi de denilebilir. Salyangozlar da aynı şekilde, evini sırtlayıp kendileriyle taşıyan, yavaş ama sürekli ilerlemeye devam eden canlılar; hem ikilinin İstanbul’dan Eskişehir’e taşınma sürecini hem de üretim hızlarını temsil ediyor.
Pinprick aynı zamanda Kibele adının Eskişehir’de hiçbir yerde geçmemesiyle ilgili küçük kızgınlıklarını da dile getiriyor. Eskişehir bu inancın merkezlerinden biriyken, şehirde Kibele ismine rastlanmıyor. Kendilerine geçen söz hakkını da bunu büyüterek anlatmakta kullanmışlar.
Sergide her yerde gördüğümüz “yılan”a gelelim şimdi. Kimi zaman resimlerin içinde bir kızıl ırmak gibi, bazen ise mekanın duvarında kocaman bir yerleştirme (Ouroboros)olarak görüyoruz. Pinprick’e göre yılan hem zehir, hem panzehirdir. Ayrıca deri değiştirip kendini yenilemesiyle de bir döngü sembolüdür.
Sergideki oldukça kavramsal ve ilgi çekici bir diğer eser ise “Self” heykelidir. Eczane sembolü olarak da çoğu zaman anımsadığımız, mitolojide ise Hermes’in asası olarak bildiğimiz “Kadüse” benzeri bir form üzerine oturtulmuş, toprak renginde büyük bir yumurta. Burada yumurta ile başlangıç temsil ediliyor. Kırılmadan, çatlamadan önce karanlıktır ancak o karanlık boşluk değildir. Tam aksine umut ve olasılıktır.
Pinprick bu eseri çok güzel bir şekilde şöyle açıklıyor:
“Kutsal olan sanki hep dışarıda bir yerde gibi anlatılıyor. Ulaşılması gereken, bulunması gereken bir şey gibi. Ama biraz durup bakınca insan şunu fark ediyor: belki de hiçbir zaman kaybolmadı. Sadece üstü örtüldü. Büyüdükçe kendimize parçalar seçiyoruz. Şunu seviyorum, böyleyim, şöyleyim diye diye kendimizi daraltıyoruz. Göstermek istediğimiz taraflarımız var, bir de görmezden geldiklerimiz. Ama işin tuhaf tarafı şu: ikisi de biziz…Önceden “ben değilim” dediğin bir parça, yavaş yavaş sana ait olmaya başlıyor. Belki de mesele kendini bulmak değil zaten. Kendinden kaçmayı bırakmak. Kutsal dediğimiz şey de tam burada bir yerde…”
Peki serginin eleştirilecek bir yanı yok mu? Elbette var. Öncelikle sergi çok fazla sembol içeriyor: Kibele, Ouroboros, Jung’un “Self” kavramı, ekinokslar, salyangoz, yumurta, yılan… Bunların hepsinin anlamını ve hikayelerini bilmeden de eserler estetik olarak doyurucu ve güzel ancak eksik kalıyor. Metinler yardımcı oluyor ama yazı dili üslubu da (“mitopoetik”, “hermafroditlik” vb.) ağır kalıyor. Yani sergiyi tam olarak anlamak için ya belirli sanat tarihi, felsefe, mitoloji bilgi birikimine sahip olmak lazım ya da sanatçı konuşmasına gitmiş olmanız lazım.
Bence bu bir kusur değil, bir eşik ve o eşiği aşamayan izleyici asıl hikayenin belki de yarısından fazlasını kaçırıyor. Fakat açılış konuşmasına katılamamış olanlar da, internette mevcut olan açılış konuşma videosunu izleyebilirler. Erişilebilirlik konusunda böyle bir imkanın da bulunması çok önemli. Oldukça kapsamlı, samimi ve derin bir sohbet videosu sergiyi tamamıyla anlamanıza yardımcı olacaktır.
Öte yandan sergide birden fazla teknikte (pepakura, kök boyama, horasan harcı, 3D baskı, punç, animasyon…) eser bulunuyor ve ortaya çıkan şey bir seçki değil resmen bir dünya. “Bunları yalnızca iki kişi mi yaptı?” diye düşündüren bir el işçiliği var.
Uzun lafın kısası, “Yeniden Başla” hem çok emek verilmiş hem de duygusal olarak oldukça samimi ve dürüst bir sergiydi. İlk bakışta fazla kavramsal ve soğuk dursa da, hikayeleri öğrendikçe daha da etkileyici gelmeye başlıyor. Sergi size büyük laflar etme veya öğretme çabasında değil, sadece durup bakmanızı istiyor. Görmeye değer, başarılı bir sergiydi.
Sanatçı sözlerinin alıntıları 7 Haziran 2026’da Eldem Sanat Alanı | FIRIN’da moderatörlüğünü Aylin Önen’in yaptığı sergi konuşmasından alınmıştır.
Sergi metni: Melike Bayık. Eser künyeleri ve görseller: @studiopinprick, Instagram (Mart–Mayıs 2026).




