Berlin’e Taşındım, Ağaçları Çizmeye Başladım

ALMANYA’DAN MEKTUPLAR

Berlin’e Taşındım, Ağaçları Çizmeye Başladım, Fotoğraf: Lütfullah Genç
Berlin’e Taşındım, Ağaçları Çizmeye Başladım, Fotoğraf: Lütfullah Genç

Berlin’e taşınalı yaklaşık dört ay oldu. Otuz iki yaşındayım ve hayatımda ilk kez bir şehre yalnızca ziyaret etmek için değil, gerçekten yaşamak için geldim. Yanımda birkaç valiz, sanatçı vizem ve ne kadar gerçekçi olduğunu hâlâ tam olarak bilmediğim bir sürü plan vardı.

İstanbul’da yıllardır sanat üretiyor, sergiler düzenliyor, sanatçılarla çalışıyor ve kültür sanat alanında projeler geliştiriyordum. Buraya geldiğimde ise bütün bunların yanına yeni bir iş daha eklendi: Almanya’da yaşamayı öğrenmek.

İlk haftalarda hayatımın önemli bir kısmı formlar doldurmakla geçti. Bir sanatçı olarak Almanya’ya kabul edilmiştim ama burada sanatçı olarak var olabilmek için önce vergi numaramı almam, sigortamı düzenlemem, adresimi kaydettirmem ve adını telaffuz etmekte zorlandığım birtakım kurumlarla ilişki kurmam gerekiyordu. Hayatımda ilk kez bir bürokratik işlemi tamamladığımda, sergi açmış kadar sevindiğim zamanlar oldu.

Sonra bir gün ağaçları çizmeye başladım.

Aslında neden ağaçları seçtiğimi ilk başta ben de bilmiyordum. Berlin’de yürürken karşıma sürekli parklar çıkıyordu. Bazen bir yere gitmek için çıktığım yolu uzatıyor, bazen de özellikle hiçbir yere gitmeden yürüyordum. Yanımda küçük suluboya defterim, boyalarım ve fırçalarım vardı. Bir ağacın karşısına oturuyor, onu çizmeye çalışıyordum.

İstanbul’da seramikle, gündelik nesnelerle, kişisel hafızayla ve farklı malzemelerle çalışan bir sanatçıyken Berlin’de kendimi kâğıdın üzerinde suyun nereye gideceğini izlerken buldum.

Suluboyanın tuhaf bir tarafı var. Ne kadar kontrol etmeye çalışırsanız çalışın, su bazen kendi yolunu buluyor. Renkler birbirine karışıyor, kâğıt beklemediğiniz bir yerden kuruyor, bazen düzeltmeye çalıştığınız şey daha da dağılıyor. Bir süre sonra bununla mücadele etmek yerine olan biteni izlemeye başlıyorsunuz.

Yeni taşındığım bir şehirde bundan daha uygun bir malzeme seçebilir miydim, emin değilim.

Çünkü Berlin’deki hayatım da biraz böyle ilerliyordu. Her şeyi planlamaya çalışıyor ama çoğu zaman olayların kendi akışını izliyordum. Bazen yeni biriyle tanışıyor, bazen bir sergi açılışında hiç beklemediğim bir konuşmanın içinde buluyor, bazen de bütün gün kimseyle konuşmadan eve dönüyordum.

Bir gün yaptığım resmin yanına şöyle yazdım: “Bu resmi yaptığım gün Berlin’de kimseyle konuşmadım.”

Başka bir gün bir ağaca bakarken yaşını düşündüm. Belki seksen yıldır oradaydı. Ben ise daha yeni Anmeldung yaptırmıştım.

Bir ağacın karşısında oturup resim yaparken insanın aklına gelen şeylerin bir sınırı yokmuş.

Bir süre sonra fark ettim ki aslında ağaçları resmetmekten çok, onlara bakmayı öğreniyordum.

Sanat eğitiminde bakmak üzerine çok konuşuruz. Bir nesneyi görmekle onu gerçekten incelemek arasındaki farktan, kompozisyondan, ışıktan, renkten söz ederiz. Ama gündelik hayatın içinde bakmak çoğu zaman hızlıca yaptığımız bir şeye dönüşüyor. Bir sergiyi gezerken bile bazen eserlerin karşısında geçirdiğimiz süreden çok, kaç eser gördüğümüzle ilgileniyoruz.

Oysa bir ağacı çizmek için karşısında oturduğunuzda acele etmenin pek bir anlamı kalmıyor. Rüzgâr çıkıyor, dallar hareket ediyor, güneşin yönü değişiyor. Siz bir yaprağın rengini bulmaya çalışırken bütün manzara başka bir şeye dönüşüyor.

Üstelik Berlin’de yağmur da her an resminize dahil olabilir. Suluboya yapan biri için bunun hem güzel hem de sinir bozucu tarafları var.

Bir noktadan sonra resimlerin iyi olup olmadığını düşünmeyi bıraktım. Her gün bir resim yapmak, kendime verdiğim küçük bir söz hâline geldi. Bazen bir parkta, bazen bir mezarlıkta, bazen de yol üzerinde karşılaştığım birkaç ağacın önünde durdum.

Özellikle mezarlıklar ilgimi çekmeye başladı. Berlin’de bazı mezarlıklar aynı zamanda insanların yürüdüğü, oturduğu, sessizce vakit geçirdiği yeşil alanlar. Ağaçların arasında dolaşırken toprağı, suyu, kökleri ve bir şehrin hafızasını düşünüyordum.

Kendi sanat pratiğimde hafıza uzun zamandır önemli bir yer tutuyor. Daha önce çoğunlukla kişisel belleğimden, çocukluğumdan ya da gündelik nesnelerin taşıdığı anlamlardan hareket ediyordum. Berlin’de ise ilk kez henüz benim olmayan bir hafızanın içinde dolaştığımı hissettim.

Bu ağaçlar benden önce de buradaydı. Şehrin geçirdiği değişimlere, insanların gelip gitmesine, belki savaşlara, belki de benim hiçbir zaman öğrenemeyeceğim küçük gündelik hikâyelere tanıklık etmişlerdi.

Ben onların karşısına oturup birkaç renk sürüyordum.

Bazen sanat üretmenin çok büyük bir şey olması gerektiğini düşünüyoruz. Yeni bir fikir, güçlü bir kavram, iyi hazırlanmış bir sergi, doğru insanlarla kurulmuş ilişkiler… Özellikle yeni bir şehre taşınmış bir sanatçıysanız bütün bunları daha da fazla düşünmeye başlıyorsunuz. Hangi galerilerle tanışmalıyım? Hangi açılışa gitmeliyim? Burada nasıl görünür olacağım? Üretimimi nasıl sürdüreceğim?

Berlin’e gelmeden önce benim de kafamda buna benzer onlarca soru vardı. Hâlâ var.

Ama buradaki ilk aylarımda yaptığım en düzenli sanatsal faaliyet, bir parkta oturup ağaç çizmek oldu.

Zamanla bu resimler bir seriye dönüştü. Adını “Berlin, Parklar ve Bahçeler” koydum. Başlangıçta yalnızca kendim için tuttuğum görsel bir günlük gibi düşündüğüm bu çalışmaların başkalarının evlerine, hayatlarına ve hikâyelerine dahil olmaya başlaması da benim için ayrı bir heyecan oldu.

Bir şehre yeni taşındığınızda sürekli kendinizi tanıtıyorsunuz. Nereden geldiğinizi, ne iş yaptığınızı, neden burada olduğunuzu anlatıyorsunuz. Bazen aynı hikâyeyi o kadar çok tekrar ediyorsunuz ki kendi hayatınızın kısa bir tanıtım metnine dönüştüğünü hissediyorsunuz.

Belki de bu yüzden resim yapmak iyi geldi. Kimseye nereden geldiğimi açıklamam gerekmiyordu. Bir ağacın karşısına oturup yalnızca orada bulunabiliyordum.

Şimdi geriye dönüp baktığımda, Berlin’de geçirdiğim ilk ayların yalnızca yeni bir ülkeye alışma süreci olmadığını görüyorum. Aynı zamanda sanatla kurduğum ilişkiyi yeniden düşünmeye başladığım bir dönemdi.

Bir sanatçı olarak sürekli üretmek, göstermek, anlatmak ve bir şeyleri yetiştirmek zorunda olduğumuzu hissedebiliyoruz. Oysa bazen üretim, hiçbir şey kanıtlamaya çalışmadan bir ağacın karşısında oturmakla başlıyor.

Bu mektupları da biraz böyle düşünüyorum.

Buradan İstanbul’a, oradaki arkadaşlarıma, sanatçılara ve belki hiç tanışmayacağım okurlara yazmak istiyorum. Berlin’de gördüğüm sergileri, karşılaştığım sanatçıları, bazen anlamakta zorlandığım işleri, bazen çok sevdiğim bazen de hiç sevmediğim şeyleri anlatacağım. Muhtemelen araya yanlış bindiğim trenler, tuhaf karşılaşmalar ve Almanca bilmediğim için yaşadığım küçük felaketler de karışacak.

Çünkü sanatın yalnızca müzelerde ve galerilerde olup bitmediğine inanıyorum. Bazen bir parkta, bazen sokakta, bazen de insanın hayatını yeniden kurmaya çalıştığı o karmaşık günlerin içinde ortaya çıkıyor.

Berlin’e gelirken burada nasıl bir sanatçı olacağımı bilmiyordum.

Dört ay sonra hâlâ tam olarak bilmiyorum.

Ama artık hangi parka gidersem gideyim, önce ağaçlara bakıyorum.

Berlin’den sevgiler,

YAZAR

Lütfullah Genç
Konuk Yazar

Lütfullah Genç

1994 yılında Giresun’da doğan Lütfullah Genç, 2018 yılında Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Bölümü’nden fakülte birincisi olarak mezun oldu. 2016 yılında Erasmus programıyla Macaristan’da University of West Hungary ve International Ceramics Studio Kecskemét’te çalışmalar yürüttü. 2021 yılında…

Tüm yazıları →

Instagram’da paylaş

Bu cihazda doğrudan dosya paylaşımı açılamadı. Hazır görseli kaydedip Instagram’da paylaşabilirsin.

Görsel hazırlanıyor…

Görseli Instagram story’ne ekle. Habere tıklanabilmesi için kopyaladığın adresi Instagram’ın Bağlantı çıkartmasına yapıştır.