Atölye Söyleşileri serisinin onuncu konuğu nakış ressamı Ayşima Melike Kuş Ton.
Ayşima Melike Kuş Ton, klasik resim sanatı anlayışının dışına çıkarak, geleneksel nakışla kurduğu ilişki üzerinden çeşitli iplerle etkileşime geçerek, doku ve renklere odaklanan yeni yöntemler ve formlar geliştirir. Tekstil malzemesi ile resim sanatını harmanlayan disiplinlerarası bir sanat ortaya koyar. Doğa, toplum ve gündelik yaşamdan beslenir. İşlerinin ana teması ise “Bakmak ve Görmek” ile “Değişim ve Dönüşüm” üzerinedir.
Ayşima Melike‘nin resimlerinde “bakmak” kavramı, yüzeyde kalmayı, yüzeyselliği temsil ederken; “görmek”, meseleri derinden irdelemek, katmanlara ulaşabilmek şeklinde okunabilir. Bir diğer kavram olan “Değişim” ise zamansal bir sürece dair iken; “dönüşüm” yapıyı yeniden kuran, baştan inşa eden olarak okunabilir.
Kendinden bahseder misin?
1997 yılında Ankara’da doğdum. Ankara Güzel Sanatlar Lisesi’ndeki eğitimimin ardından lisans öğrenimimi Eskişehir Anadolu Üniversitesi Resim Bölümü’nde tamamladım. Mezuniyetimin hemen ardından
Dublin, İrlanda’ya yerleştim. Dört yıldır burada yaşıyor; üretimlerimi evimin her alanında, özellikle bir odamda sürdürüyorum. Yıl içerisinde sıkça seyahat ediyorum ve bu seyahatlerimde de üretimlerime devam ediyorum. Doğa, toplum ve gündelik yaşamdan aldığım ilhamla; nakış ve resim sanatında çeşitli iplerle etkileşime geçerek, doku ve renklere odaklanan yeni yöntemler ve formlar geliştiriyor, bu yaklaşımları çağdaş sanatla birleştiriyorum. Çalışmalarımı iki farklı seri üzerinden sürdürüyorum: “Bakmak ve Görmek” ile “Değişim ve Dönüşüm” kavramlarını irdeleyen işler üretmekteyim.
Şu anda çalıştığın mekânın atölyen haline gelme süreci nasıl şekillendi? Bu atölyede ne zamandır üretim yapıyorsun?
Yaklaşık iki yıldır şu anki atölyemde üretim yapıyorum. Burası aynı zamanda yaşadığım alan olsa da, zamanla yalnızca yaşanılan bir yer olmaktan çıkıp: üretimle şekillenen, üretimle konuşan bir mekâna
dönüştü. Malzemelerim, zaman içinde kendilerine yer ararken, aslında mekânın da formunu belirlediler. Günün her anı erişebildiğim, kapısını her gün üretmek için açtığım bu alan, yalnızca bir çalışma ortamı değil; düşüncelerimi, ritüellerimi ve oyunlarımı taşıyan bir üretim alanı hâline geldi. Bu süreklilik, atölye pratiğimin doğal bir parçası olarak gelişmesini sağladı. Yakında Londra’ya taşınıyorum ve yeni bir atölye fikri ise uzun süredir zihnimde. Daha fazla alan, daha çok hareket imkânı ve farklı üretim disiplinlerini bir arada barındırabilecek bir yer arayışındayım.
Üretmek dışında atölye senin için ne ifade ediyor?
Atölye benim için yalnızca bir üretim mekânı değil; bir sanatçının oyun oynadığı, kendine ait bir alan açtığı, mahremiyetini ve özgürlüğünü yaşadığı bir yer. Duygularımı eksiksiz ve fazlasıyla deneyimlediğim, içimdeki düzensizliklerin arasında kendi rutinimi ve düzenimi kurabildiğim, yaşayan bir alan. Burası aynı zamanda tutkumu besleyen, zihnimin serbestçe dolaşmasına izin veren, kendimle kaldığım, düşündüğüm, sorguladığım ve dönüşebildiğim bir yer. Atölye, içsel süreçlerimin dışa yansıdığı, ruhu olan bir mekân gibi hem üretimin hem düşünmenin alanı.
Bu atölye bir canlı, bir koku ve bir ses olsaydı neler olurdu?
Bu atölye bir canlı olsaydı, kendi kendine dokunan, sabırlı, sessiz, derin ve sürekli dönüşen bir ağaç olurdu. Kokusu ise, yağmur sonrası toprak kokusunu andıran; ham tuval bezlerim ve iplerimle birlikte üzerlerine sinmiş hafifçe tüten ateş kokusunun birleşiminden oluşurdu. Çünkü bir önceki stüdyomda çıkan yangında birçok malzemem zarar görmüştü; kalanları ise onarıp kullanmaya çalıştım.
O günden beri o koku hep burnumdadır. Bu belki de atölyemle olan bağımın en somut ifadesidir. Ses olarak ise, ipin gerilip kumaşa batıp çıkarken yarattığı sakin ve ritmik tını ile, rüzgarda hafifçe sallanan yaprakların hışırtısı birleşirdi.
Bir sanatçı atölyesini sadece üretim yeri olmaktan çıkartan unsurlar nedir?
Bir sanatçı atölyesi sadece üretim yapılan bir yer olmanın ötesinde; tüm duyguları yaşadığı sürekli deney ve keşiflerin gerçekleştiği, sanatçının kendi duygusal ve kimliksel derinlikleriyle yüzleştiği, dış dünyayla diyalog ve etkileşim kurduğu kişisel bir tapınak gibi.
Atölyenin görünmeyen ama senin için en önemli malzemesi nedir?
Bu soruyu düşündüğümde ilk aklıma gelen şey makasım oldu. Çünkü çocukluğumdan beri bir şeyleri kesme içgüdüsü beni hep rahatlatmıştır. Biten ipin ardından iğneye yeni bir ip takıp onu kesmek gibi, ya da yeni bir esere başlarken kestiğim bir kumaş parçasının sesi bu tekrarlayan ritüel zihnime inanılmaz bir huzur veriyor.
Atölyeler gizli alanlar mıdır? Ziyaretler esnasında seni rahatsız eden durumlar oluyor mu? Nedir onlar?
Atölye mahremiyettir. Bazen sevdiklerimizle paylaştığımız ama bazen en sevdiğimize bile kapısını kapattığımız bir yerdir aslında. Rahatsızlık veren tek durum eserlerim insanlarda ona dokunma hissiyatı yaratıyor ve bu hakkı bir anda kendilerinde bulup resimlerime dokunmaları, ellerini üzerinde gezdirmeye çalışmaları bana hep rahatsızlık vermiştir.
Atölyeni bir günlüğüne bir sanatçıya verseydin eğer o isim kim olurdu?
Son zamanlarda sıkça takip ettiğim ve enstalasyonlarını canlı izleme fırsatı bulduğum Joana Vasconcelos olurdu. Joana Vasconcelos beni renklerinin coşkusu ve sınır tanımaz enerjisiyle çok farklı malzemeleri bir araya getirme yeteneğiyle büyülüyor. Atölyemin onun ellerinde nasıl bir oyun alanına dönüşeceğini, iplerimin arasında özgürce dans ederek kendi renkli ruhundan bir parça bırakmasını hayal etmek beni heyecanlandırıyor.
Son olarak atölyende bir günün nasıl geçiyor?
Atölyemde bir günüm genellikle sabah kahvemi yudumlayarak başlar ve hemen resim yapmaya koyulurum. Biraz zaman geçtikten sonra kahvaltımı ya da öğle yemeğimi araya sıkıştırırım. Gün içinde minimum 8-9 saatimi çalışarak geçiririm; bu süreçte bazen bir şeyler izler, dinler, inceler, bazen de atölyenin farklı köşelerinde veya evimin salonundaki özel bir alanda büyük çalışmalara devam ederim.
Kendimi yurdumda hissetmek için gün içinde Türkiye’den getirdiğim çaydanlığımda hep çay yaparım. Onun fokurdusu beni hep Türkiye’ye götürür. Dublin’de güneşi yakalamak zor olsa da, eğer hava güzelse kendimi bahçeye taşırım ve gün içinde de kesinlikle yürüyüşe çıkarım. Eğer biraz zaman bulursam, keyfim yerindeyse de bir kek yaparım.
