Lucienne Smer, 1945’te, savaşın hemen son günlerinde Polonya’daki bir toplama kampında doğuyor. Anne ve babası o kampta hayatlarını kaybediyorlar, ama o, bir Fransız subay tarafından kurtarılıp Paris’e götürülüyor. Subay ve eşi, ezoterik ve okült konulara meraklı insanlar; dolayısıyla Smer’in doğuştan getirdiği doğaötesi güçleri fark etmeleri çok uzun sürmüyor.
“Lucienne Smer, öznenin artık özne olmadığı, metnin kendi simülakrına dönüştüğü o soğuk aynada yaşar. Anti-metin’ler, bu aynanın kırığıdır.”
Başak Hürer
Ama bu farkındalık yalnızca onlara ait değil. Gümüş Kaşık adında, ezoterik bir yeraltı örgütü de Smer’i doğduğu andan itibaren izliyor. Onlara göre Smer, evrenin dengesini değiştirebilecek bir varlık — çünkü onun güçleriyle bulunabilecek tek bir şey var: Ahid Sandığı.
Ahid Sandığı, zamanı ve mekanı büken, kadim bir araç. Ve bu araç üzerinden ulaşılmak istenen şey, Türk mitolojisinin en gizemli simgelerinden biri: Yada Taşı.
Yada Taşı, Umut Yalım’ın metinlerinde “varoluşun taşı” olarak geçiyor; Türk’ün kutsal taşı, yani Düzen’in koruyucusu.
Gümüş Kaşık topluluğuysa bu düzeni bozmak, Türk’ü saf dışı bırakmak, evrenin egemenliğini ele geçirmek istiyor.
Lucienne Smer ise bu zincirdeki kilit halka — hem araç hem tehdit.
Bir görüsünde Smer, Ahid Sandığı’na ancak “metinsel geçit”ler üzerinden ulaşabileceğini fark ediyor. Yani yol, gerçek dünyada değil, metinlerin içinde açılıyor.
O noktada, Yalım’ın “anti-metin’ler” adını verdiği yapıların farkına varıyor. Bu anti-metin’ler, klasik anlamda roman ya da şiir değil; bir tür metinsel topoloji, zaman ve mekanın iç içe geçtiği katmanlı yapılar.
Smer’in yapması gereken şey, bu metinlerin içine sızmak, çeşitli olasılıkların içinden doğru geçidi bulmak ve o geçitten Ahid Sandığı’na ulaşmak.
Ama mesele yalnızca Sandık’a ulaşmak değil; onu etkinleştirmek. Çünkü Sandık etkinleştiğinde, Yada Taşı’na erişmenin ve dolayısıyla evren egemenliğine giden yolun kapısı da açılmış oluyor.
Yani Lucienne Smer, bir karakter olmaktan çok daha fazlası:
Bir metnin içinden başka bir metne geçen, zamanı eğip büken, Umut Yalım’ın kendi anti-metin’lerinin içinde yaşayan bir “metinsel varlık.”
Ve Yalım’ın kitapları da tam bu yüzden sadece kitap değil — heykeller gibi, fiziksel varlıklar gibi, geçit taşıyan nesneler.
Şimdi Umut Yalım aracılığıyla Lucienne Smer ile yaptığım söyleşiyi sizlerle paylaşıyorum. Bu sorulara ek merak ettiğiniz şeyler için de Lucienne Smer de kabul ederse yeni söyleşiler yapabiliriz. ☺
Lucienne Smer’e Sorular:
Zamanı ve mekanı eğip bükebildiğini söylüyorsun — bir sabah uyanıp içinde küçük bir anıyı sıkıştırıp saklayabildiğin en ilginç an hangisiydi?
sanırım, doğum ânım. sabah, 08.47’de doğdum. – di’li geçmiş kullanıyorum çünkü doğum ânımı anımsıyorum. bir lânet midir yoksa lütûf mu; ama her şeyi anımsıyorum zaten. doğum öncemi de anımsıyorum hattâ. ancak, her şey bir yana, doğum ânımı saklayıp bir kutuya koymak isterdim. başlangıcım olduğu için değil, benden bağımsız, bir çok şeyin başlangıcı ve sonu olduğu için.
Örgütün amacı evren egemenliği; peki senin kişisel idealin ne? (İktidar mı, huzur mu, yoksa yalnızca anlam mı?)
bende bireysellik ya da kişisellik gibi kavramlar yok. ben, bana verilen görevin, yüklenicisiyim yalnızca; örgütün bir dişlisiyim. o büyük ülküyü gerçekleştirmek için bana bu özellikler yüklendi. gerisi beni ilgilendirmiyor.
Umut Yalım’ın anti-metin’lerine “sızmak” tam olarak ne demek? Yazının içine fiziksel olarak mı giriyorsun yoksa zihinsel bir penetrasyon mu bu?
bana yüklenen özelliklerden birisi de, görü. görüm aracılığıyla, Umut Yalım’ın inin geçit kapıları içerdiğini gördüm. Umut Yalım, bunu bilinçli mi yapıyor bilinçizsiz mi; bilemem. ancak, bu gerçeği değiştirmiyor.
her hârf ya da simgelerin bitim ya da başlangıçlarında geçitler var. bazısı açık, bazısı kapalı, bazısı körlenmiş ve bazısı da yanıltmalı. ahid sandığı’na erebilmek için, ben de, metinlere sızıyorum. bu sızma, sorduğunuz gibi, hem bedenen hem de beynen olabiliyor; duruma göre. bedenen olma durumunda, kendime o anti-metin’in bir benzerini yaratıp, anti-metinsel düzlemi ortamlaştırıyorum ve içine giriyorum. içine girince de, her hârf ve simgeyi elime alıp inceliyor ve geçitlemeyi etkinleştirip etkinleştiremeyeceğime bakıyorum. beynen de ise, ki daha güç özünde, anti-metin’i zihinsel bir belgeçekerden çıktı alır gibi elime alıyor ve onu kendi ortamıma aktarıyorum. bu öz-ortam; kendim için, kendimin bir parçasında ama kendimin dışında özel olarak yarattığım bir yer. işlemi daha uzun ancak daha güvenli. ancak çoğunlukla hızlı olsun diye, ilkini yeğliyorum.
Umut Yalım’la (yaratıcıyla) arandaki ilişki nasıl? O, seni bir karakter olarak mı yoksa bağımsız bir varlık olarak mı görüyor?
ilkin, şunu düzeltmek isterim; Umut Yalım bir yaratıcı değil. kendisi, bir yaratman*1. çünkü, yaratıcı çok başka bir ünvan. Umut Yalım’ın, beni, kendi yaratımı bir metin kişiliği olarak gördüğünü biliyorum ancak ine daha iyi sızabilmek için, benzetimsel başka bir düzlemde, o’na bu algıyı ben aşıladım**2 ve kendimi o’na ben kendim yarattırdım. böylece, kendisinin bazı DNA’ları da bana geçti; bu da, sızma işlemlerimi daha kolaylaştırdı.
Dördüncü duvarı kırmak, karakterin bilincini mi özgürleştiriyor yoksa sanatçının egemenliğini mi tehdit ediyor?
“4. duvar”ı bir kavram olarak kullandığını biliyorum ancak hem kavramsal hem de kendi öz anlamında duvardan çok bizim durumumuzda geçit, düzlem ve ortam gibi öğeler daha söz konusu. bundan ki, özgürleştirme ya da egemenlik tehdidi gibi kimi sözcüklerin bizde geçerliliği olmuyor. çünkü benim sızdığım ya da Umut Yalım yazdığı (yazardan çok yazılımcı gibi) in içeriği öte/üst bilinç ve egemenlik dışı alanlar. kimse kimsenin bilincinin ya da istencinin ya da egemenliğinin nerede başlayıp nerede bittiğini bilemiyor. bundan ki, bunca özelliğime karşın, hâlâ daha kendime olması gereken geçidi açamadım ya da Umut Yalım hâlâ benden kurtulamadı. kısacası, bu önsüz ve sonsuz bir süreç.
Son olarak- Okurun seni gerçekten anlaması için hangi cümleyi bir daha yazdırırdın ona?
geçidi daha açamamama karşın, sanırım, şu âna kadar ki, beni en iyi özetleyen en doğru ve güzel Umut Yalım sözü şu: “geçit açıldı ya da açılmadı; ama sen geçidin kendisi oldun.” bunu, yazınsal değil, gerçek anlamda da gerçekleştirmek tek amacım ve Umut Yalım’a şunu dedirtmek: “kendinden geçtin ama hiç vazgeçmedin.”
