Sanat dünyasında bir sanatçının daha önce bilinmeyen bir eserini keşfetmek nadir ve tesadüfi bir olaydır, ancak sanatçının kendisi tarafından gizli tutulan 240’tan fazla eskiz ve resimden oluşan bir koleksiyonun tamamını keşfetmek eşi benzeri görülmemiş efsanevi bir durumdur. Andrew Wyeth’in Helga serisi için durum tam olarak böyleydi. Peki, Helga serisi neden gizli tutuldu? Sanat için mi, aşk için mi yoksa tanıtım için mi?
1971’den 1985’e kadar Andrew Wyeth, Helga Testorf’u uzun ve yoğun bir şekilde inceledi. Testorf, sanatçının Pensilvanya, Chadds Ford’daki komşularından biriydi ve yaklaşık 14 yıl boyunca Wyeth’in özel projesi olarak ona modellik yaptı. Yakınlıklarından doğan yaklaşık 240 eser, araştırmacı ve son derece samimiydi. Wyeth, bu seriyi neredeyse tamamen gizlilik içinde yürüttü; serinin varlığını, modelin kimliğini veya projenin kapsamını kimseye açıklamadı. Testorf, Wyeth’e insan figürünün karmaşıklığını keşfetme olanağı sağladı. Neredeyse her yönüyle giyinik, çıplak, iç mekanda, dış mekanda, tanınabilir ortamlarda ve nötr arka planlara karşı resmedildi. Helga serisiyle Wyeth, tek bir model kullanarak hayal gücünün sınırlarını keşfetti.
Wyeth,nesneler ve modellerle kurduğu bağı şu sözleriyle açıklıyor; ” Bir nesneyle ister bir model olsun ister bir ülke parçası ne kadar çok vakit geçirirsem, daha önce göremediğim şeyleri o kadar çok görmeye başlıyorum. Onun altında yatanı anlamaya başlıyorsunuz. Daha derine iniyorsunuz.”
Helge serisinin eserinden biri olan 1973’te yapılan ” Ağacın Yanında Oturan“ isimli eserde, Helga’yı kış mevsiminde bir ormanın ortasında, büyük bir ağacın dibinde düşüncelere dalmış halde tasvir edilirken izliyoruz. Ağacın yanında neredeyse gizlenmiş, gölgede kalmış ve kışlık kıyafetlerine sarınmış halde, özel bir anın içinde kaybolmuş durumda. Eser, Wyeth’in imzası niteliğinde, son derece dokulu suluboya kullanımını ve duygusal, melankolik tarzını sergiliyor.
Wyeth’in eserleri genellikle melankolik tonda bulunuyor ancak Wyeth eserlerini melankolik olarak değerlendirenler için şunları söylüyor, “İnsanlar resimlerimdeki melankolik havadan bahsediyorlar. Şimdi, zamanın geçişiyle ilgili bir hissim var, bir şeyi tutma özlemi, bu da insanlara üzücü gelebilir… Bence doğru kelime “melankolik” değil, “düşünceli”dir.”
Helga serisinin genelinde yer alan ana temalardan biri, mahremiyet ve ifşaat arasındaki gerilimdir; keşfedilmeden hemen önceki bir an ya da sadece seçilmiş birkaç kişiyle paylaşmayı seçilen bir an. Wyeth’in kişisel olarak ne kadar özel bir insan olduğu ve serinin yaratılışını çevreleyen gizlilik göz önüne alındığında, bu tema oldukça uygun oluyor. Testorf, Wyeth’in önemli ilham perilerinden biriydi ve muhtemelen en sevdiği modeliydi. Sanatçıya saatlerce, mükemmel bir şekilde hareketsiz ve memnun bir şekilde poz verdi. Bu eserlerde Wyeth, samimi ortaklığı ve paylaştıkları gizli dili izleyiciye aktararak, onların özel anlarına erişmemizi sağlıyor. Belki de bu yoğun, bazen rahatsız edici derecede samimi yakınlık, Helga serisini çevreleyen skandalı da körükleyen nedenlerden biriydi.
Helga Testorf veya Wyeth’ler, serinin doğasına ışık tutacak pek bir şey söylemediler. Aşk, ilişkiler ve reklam amaçlı gösteriler hakkında söylentiler dolaşırken, eserler kendi kendilerini anlattı ve geriye kalan, çağdaş sanatta eşi benzeri olmayan bir yakınlık ve kırılganlık görsel incelemesi oldu. Bu yüzden hala bu ikili arasındaki ilişki üzerine varsayımlar yapılmaya devam ediyor.
20. yüzyılın önde gelen bir ressamı, bilinmeyen birçok eserini gün yüzüne çıkardı. Bu eserlerin ortaya çıkmasıyla, gerçekçilik, giderek kavramsallaşan bir sanat dünyasında birdenbire sansasyon yarattı. Çağdaş bir sanatçı, tek bir modelin bu kadar dokunaklı ve hassas portrelerinden oluşan bir koleksiyon yaratmamıştı; Helga Testorf o zamandan beri “bir resimle ünlü olan son kişi” olarak tanımlanıyor.
Wyeth’in, Örgüler isimli eseri sık sık “Amerikan Mona Lisa’sı” olarak anılır. Her kırışıklığı ve her saç telini en ince çizgilerle takip eder, ancak Helga bir gizem, bilinemez bir kadın olarak kalır. Yüzündeki çizgiler onu asla tam olarak tanıyamayacağımız hissini uyandırır. Wyeth’in yaratmak istediği “düşünceli” hava bu eserde izleyiciye fazlasıyla geçmektedir.
1986’da Leonard EB Andrews tarafından serisinin tamamı açıklanmayan bir miktara satın alındı. Helga serisinden eserleri içeren sergi, Mayıs 1987’de Washington’daki Ulusal Sanat Galerisi’nde ilk kez sergilendiğinde, yarım milyondan fazla kişi tarafından izlendi. 1987-1989 yılları arasındaki ilk turunda, sergi Ulusal Galeri’nin himayesinde Amerika’nın önde gelen müzelerinden bazılarını gezdi. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, Helga serisi, duygusal gücü ve sanat tarihi açısından önemi nedeniyle müzeler ve koleksiyoncular tarafından hala çok ilgi görmektedir.
Bu serinin bu denli bir gizlilik içerisinde tamamlanmış olması Wyeth ve Testorf arasındaki ilişkinin boyutu tartışmalarını ve serisinin gizemini hep canlı tutmuştur. Bu sadece sanatsal bir konsantrasyon muydu, yoksa daha kişisel bir bağın sonucu muydu bilinmez ancak bu gizem Helga serisini canlı tutan alevlerden biridir.
Tebrikler…💫