Eskişehir’den Ankara’ya yürüyen ve açlık grevine başlayan Doruk Madencilik işçileri, ücret ve hak talepleri karşılanana kadar eylemlerini sürdürdüler. Haklı mücadeleleri 13 Nisan’da başlayıp 28 Nisan’da sonlandı. İşçilerin talepleri arasında aylardır alamadıkları ücretlerinin ödenmesi, halihazırda çalışmalarına rağmen rızaları olmadan dayatılan ücretsiz izin uygulamasının kaldırılması, İSİG kurallarına uygun güvenli bir çalışma ortamının oluşturulması, TMSF öncesi ve sonrasında haksızca çıkış alan tüm işçilere tazminat haklarının ödenmesi gibi son derece insani hak ve maddeler bulunmaktaydı.
İnsanların temel yaşam haklarını elde edebilmek adına mücadele etmeleri, açlık grevi yapmaları, direnmek zorunda kalmaları son derece üzücü. Ekstra bir iyileştirme, ücret talebi, standart artışı beklentisi için yapılan bir mücadeleden bahsetmiyoruz. Hak edilmiş hakkın alınması için verilen mücadeleyi tüylerimiz diken diken olarak takip ettik ne yazık ki. Yüz yıllar birbirini kovaladı ancak sınıflar arası ayrım bitmedi. Şekil değiştirdi, girip çıkanın kurallarla belirlendiği mekanlar yok belki artık ama tavır ve tutumlar en sıkı kuralların bile önüne çoktan geçti. Sınıfsal ayrım yerini öyle sağlamlaştırdı ki yüzlerce kişinin hakkını gasp etmekten kimse çekinmez oldu. Bana bir şey olmazcılık aldı yürüdü. Sanki herkes krallarla akraba ama biz bilmiyoruz.
19. yüzyıl Avrupa’sına kadar gidelim. O dönem toplumsal yapı, sanayi devrimi ve Fransız İhtilali etkisiyle asillerin gücünü kaybedip burjuva sınıfının yükseldiği, işçi sınıfının doğuşuyla da köklü değişimler yaşamaya başlamıştır. Sınıfsal ayrımların keskinleştiği bu dönemde; sanayi, sermaye ve kentleşme, sosyal yapıyı aristokrasiden, zenginlik ve üretim odaklı yeni bir sınıfsal hiyerarşiye dönüştürmüştür. İşçi sınıfının ağır yaşam ve çalışma koşulları yeni hak arayışları ile sosyal reformların doğmasına zemin hazırlamıştır. Sendikacılık ve sosyalist akımların doğmasına yol açmıştır.
Bu hak arayışlarına destek olan ve sanatını işçi sınıfının temsiliyetine adayan sanatçılar olmuştur. Bu sanatçıların en önemlilerinden biri Käthe Kollwitz’dir. Ailesinin de radikal siyasi görüşleri, kadın haklarına ilişkin reformist fikirleri bulunduğundan kendisi hem sanat konusunda teşvik edilmiş hem düşünceleri konusunda özgür bırakılmıştır. On sekiz yaşındayken Berlin’e gitmiş ve Kadın Sanatçılar Birliği’nde derslere katılmıştır. O dönemde kadınların tamamen erkeklerden oluşan sanat akademilerine girmesine izin verilmiyordu. Kadın sanatçıların, gülen bebekler, çiçek vazoları ve kadınların gündelik hayatına dair şeyleri resmetmeye teşvik edildiği bir dönemde Käthe Kollwitz işçi sınıfından kadınlar, erkekler ve çocukları onların yaşam mücadelelerini ve sevinçlerini aynı zamanda günlük yaşam deneyimini tasvir etmiştir.
1901 tarihli “Carmagnole” isimli eserinde eski kıyafetler içerisinde kadın ve erkekler giyotin etrafında dans ederken devrimci balad “Carmagnole”u söylemektedir. Bu eser, Charles Dickens’ın İki Şehrin Hikayesi (1859) isimli eserinin modern bir yorumudur.
Kollwitz’in kocası Karl, Sosyal Demokrat ideallerine uygun olarak, kent yoksullarına hizmet eden bir doktordu. Muayenehanesi, stüdyosu ve yaşam alanları aynı binadaydı ve zamanla Karl’ın hastaları, Kollwitz’in eserlerinin konusu haline geldi. Bunun bir örneği, kıyafetleri, kederli yüzü ve çökmüş yanaklarıyla Karl’ın hastaları arasında olduğu düşünülen bir kadının özenle çizilmiş tasviridir.
Kariyerinin başlarında Kollwitz, işçinin bakış açısından tarihi olayları anlatan, kendi dönemindeki çalışma koşullarını yansıtan gravürler yarattı. Yedi gravürden oluşan bu serilerden biri, 16. yüzyılda Almanya’da yaşanan popüler bir köylü ayaklanmasının dramatik olaylarını anlatıyordu. 1908 yıllarına tarihlenen “İlham” isimli eserde, bir kadının genellikle ekinleri biçmek için kullandığı bir alet olan tırpanını eline aldığı kritik bir anı tasvir eder. Kadın figür daha incelikle ve detaylı betimlenirken, kıyafetleri ve arka planı yalnızca hızlı kömür darbeleriyle, çizgiler halinde betimlenmiştir.
Kollwitz, uzun kariyeri boyunca belirli duyguları ifade etmenin veya kendini analiz etmenin bir yolu olarak otoportrelerini de kullandı. Kendini kasvetli veya ciddi bir ruh hali içinde tasvir etti. Bu tasvirler onun nasıl görünmek istediğini anlamamıza yardımcı oluyordu. 1933’te Nasyonal Sosyalistler iktidara geldiğinde, Kollwitz profesörlük görevinden ayrılmak zorunda kaldı ve anti-faşist içeriği nedeniyle eserlerini sergilemesine artık izin verilmedi. Sanatçı ayrıca Berlin Akademisi’ndeki büyük stüdyosunu da kaybetti ve bu nedenle kiralık bir mekânda sanat eserleri üretmeye devam etti. Kollwitz, baskı ve çizimlerin yanı sıra, otuz yedi yaşında başladığı heykel işlerini üretmeye de devam ediyordu.
Kollwitz eserleri için şunları söylüyordu, “İnsanlığın çektiği acıları, dağlar gibi yığılmış, hiç bitmeyen acıları dile getirmek benim görevim. Bu benim görevim, ama yerine getirmesi kolay bir görev değil.”
Yaşanan bu olaya Kollwitz şahit olsaydı acaba nasıl tasvir ederdi diye geçiyorum aklımdan. Fondaki siyah karmaşık çizgileri öfkeli ama gururlu bakışları nasıl ortaya çıkarırdı acaba. 1900’lerdeki mücadelenin şekil değiştirerek aynı şekilde 2026’da yaşanıyor olması ne kadar dramatikse o denli dramatik bir sanat eserine de dönüşmeli.
