Harry Styles ve Tüketilebilir Sanatın Kabulü

Harry Styles, Music for a Sushi Restaurant
Harry Styles, Music for a Sushi Restaurant

Harry Styles’ın Music for a Sushi Restaurant klibi, ilk saniyesinden itibaren seyirciyi tuhaf ama tanıdık bir dünyaya sokuyor. Atmosfer tehlikeli fakat ilerleyen sahnelerde bu atmosfer yerini eğlenceli, renkli bir koreografiye bırakıyor. Klibin ortalarında her şey son derece “tatlı” görünüyor. Ancak ilerleyen dakikalarda bu sıcaklık yerini hafif bir rahatsızlığa bırakıyor, yani ilk hissettiğimiz hissin doğru olduğu ortaya çıkıyor. Çünkü izlediğimiz şey bir pop yıldızının eğlenceli performansından ziyade sanatçının kendi tüketilebilirliğini kabul ettiği bir gösteri.

Klip, Styles’ın karaya vurmuş kıymetli bir varlık olarak bulunmasıyla başlıyor. Bu varlık yarı insan, yarı balık. Görkemli, nadir, egzotik yani değerli olduğu oldukça belli.  Başlarda olmasa da kesileceği korkusuyla şarkı söylemeye başlayıp karşı taraftan karşılığını gördüğünde kendisinin de son derece farkında bir hal alıyor ve sesiyle onu tutan/bulan kişileri kandırabileceği düşüncesine kapılıyor. Styles’a yem olarak sunulan “küçük balık (para, şöhret)”, gösteri dünyasına fazlasıyla alışmasını kaçınılmaz hale getiriyor. Onu bulanlar için Styles bir mucize haline geliyor. Onu sahnelemeye, korumaya ve sergilenmeye değer buluyorlar. Sanatçı temizleniyor, bakımı yapılıyor, kendisine adeta kraliyet ilgisi ve özeni gösteriliyor, dolayısıyla kendisini prens/prenses gibi hissediyor.

Bu noktada balık, sanatçının kendisiyle özdeşleştirdiği niteliklere sahip bir metafor olarak karşımıza çıkıyor: özel, farklı, parlak. One Direction’dan kopup “bireysel sanatçı” kimliğine büründüğü yıllarda Styles’ın inşa ettiği imaj da tam olarak bu oluyor. Kendi sesine, stiline ve bedenine yeniden kavuşuyor sanatçı, ana akım poptan biraz daha “sofistike” bir figür haline geliyor. (One Direction ile büyüyüp Harry Styles fangirl’ü olan ben ise sürecin yakın gözlemcisiydim diyebilirim ☺)

Ancak klip ilerledikçe, bu görkemli balığın değeri giderek azalıyor. Önce bir yıldız gibi ilgi, alaka görüyor. Sahneye çıkarılıyor, alkışlanıyor, eğlence nesnesine dönüştürülüyor. İnsanlar onun sesinden keyif alıyor, varlığından kazanç sağlıyor. Buraya kadar her şey pop endüstrisinin bildik işleyişinde devam ediyor. Fakat tam da bu noktada klip, masumiyetini kaybediyor. Çünkü sanatçının sesi zayıflamaya başladığında, yani balık “işlevini” yitirdiğinde, sistemin ona olan ilgisi de yitip gitmeye başlıyor. İfadeler değişiyor, tüketim ürününe farklı gözlerle bakılmaya başlanıyor. Keşfedildiği andan itibaren ilginin odağı haline gelen biri için bu ani ilgisizlik travmatik bir kabus halini alıyor.

Harry Styles, Music for a Sushi Restaurant
Harry Styles, Music for a Sushi Restaurant

Bir zamanlar korunması gereken bu nadir varlık, artık menünün bir parçası

Bu dönüşüm, Harry Styles’ın kariyer yolculuğuna baktığımızda şaşırtıcı görünmüyor. One Direction günlerinde, Styles kolektif bir yapının dişlilerinden biriydi. Beş genç, tek bir marka. O dönemde bireysel kimlikler değil, bir “grup” imajı vardı. Elbette her biri grubun içerisinde PR için kendilerine atfedilen bir rolü üstleniyordu ve bunun da kendine özgü zorlukları vardı fakat bireysellik gibi ağır bir olgu da değildi. O yapı dağıldığında Styles, kendini farklı bir yerde konumlandırdı. Belki de ilk defa, gerçek kimliğini insanlara yansıttı veya yeni bir pr çalışmasının rolünü üstlendi o bilinmez. Fakat yepyeni bir kimliğe büründü: artık Styles moda dünyasına yakın, cinsiyet normlarıyla oynayan, sanatla flört eden bir pop figürü haline gelmişti. Klipte gözlemlediğimiz görkemli balık hali, tam olarak bu evrenin yansımasıdır.

Ancak klip çok net bir mesaj da veriyor: Ne kadar özgün olursan ol, tüketim sektörünün içinde hala bir ürünsün. Balık ne kadar nadir olursa olsun sonuçta yenilebilir bir şeydir. Daha da can yakan gerçek ise denizin uçsuz bucaksız olması ve başka nadir balıkların da var olmasıdır. Hepsi de oltaya gelmeyi, ağa takılmayı bekler. 

Music for a Sushi Restaurant’ın en güçlü yanı, bu gerçeği dramatize etmek yerine kabullenmiş bir tonla sunmasıdır. Klipte bir isyan yok. Styles kaçmıyor, bağırmıyor, sistemi yıkmaya çalışmıyor. Aksine, bu sürecin farkında olarak akışa katılıyor. Kendini sunuyor. Bu da klibi trajik değil, garip bir şekilde dürüst kılıyor. Daha da önemlisi bana kalırsa Harry Styles’ın konu hakkındaki içten bakışını ortaya çıkarıyor. 

Sanatın günümüzde geldiği nokta tam da budur. Artık “satılmak” bir ayıp değil; aksine kabullenilmiş bir durumdur. Sanatçı, kendi değerinin piyasa tarafından belirlendiğini bilir ve buna göre pozisyon alır. Klipteki mutfakta, tezgahların üzerinde, şeflerin elinde yoğrulan beden, bu kabullenişin görsel karşılığıdır. Styles’ın başkaları tarafından biçimlendirilişini, tüketime hazırlanışını, sunuluşunu simgeler. Sanatçı hem özne hem nesnedir. Hem sahnededir hem tabaktadır.

Buradaki balık metaforu özellikle güçlüdür çünkü balık, tarih boyunca hem kutsal hem sıradan bir varlık olmuştur. Aynı anda hem değerli hem tüketilebilir. Harry Styles’ın kendini bu figürle özdeşleştirmesi, pop yıldızlığının çelişkisini açık eder: Görkemli hissedersin ama kaderin tüketilmektir. Lovebombing’i iliklerine kadar hissedersin ama ghosting kapıdadır bilirsin. “Love bombing, gaslighting, ghosting… Nihayetinde de işte kara toprak.” (Sezon 3 – Bölüm 6 / Gibi Dizisi) 

Harry Styles, Music for a Sushi Restaurant
Harry Styles, Music for a Sushi Restaurant

Klibin eğlenceli tonu, bu karanlık okumanın üzerini örtmez, tam tersine onu daha görünür kılar. Renkler ne kadar canlıysa, anlatılan gerçek o kadar serttir. Şarkının ritmi ne kadar neşeliyse, sistem o kadar acımasızdır. Bu bilinçli bir tercihtir. Çünkü günümüz tüketim kültürü de tam olarak böyle işler. Eğlence endüstrilerine, üzeri kamufle edilmiş sistematik bir yıpratma hali hakimdir. 

Son sahnelerde, Styles’ın artık sadece bir “malzeme” olarak konumlandırılması, sanatçının kendine yönelttiği en net bakıştır. Bu, kendini küçümsemek değil; gerçekçi bir farkındalıktır. Bence Harry Styles’ı yücelten şey de körü körüne sürüye kapılmayıp bu durumun farkında oluşudur. Popüler sanatçı olmak, artık dokunulmaz olmak anlamına gelmez. Aksine daha kolay tüketilmek demektir.

Music for a Sushi Restaurant, bu yüzden bir müzik klibinden fazlasıdır. One Direction’dan bugüne uzanan bir öz eleştiridir. Harry Styles’ın “Ben buyum” demesi değil, “Beni böyle görüyorsunuz ve ben bunun farkındayım” demesidir.

Belki de klibin asıl başarısı burada yatar: İzleyiciyi suçlamaz. Sistemi ifşa ederken parmağını kimseye doğrultmaz. Sadece masaya bir tabak bırakır ve soruyu sessizce sorar:

Bu balığı gerçekten seviyor musun, yoksa sadece tadına mı bakmak istiyorsun?

YAZAR

Başak Hürer
Sanat Okur yazarı

Başak Hürer

Başak Hürer, sanat tarihçisi, sanatçı menajeri ve sosyal medya yöneticisidir. 1997 yılında İzmir’de doğmuştur. Lisans ve yüksek lisans eğitimini Sanat Tarihi alanında tamamladıktan sonra kariyerine sanat danışmanlığı yaparak devam etmiştir. Günümüzde Eda Taşlı ve Umut Yalım gibi sanatçıların…

Tüm yazıları →

Instagram’da paylaş

Bu cihazda doğrudan dosya paylaşımı açılamadı. Hazır görseli kaydedip Instagram’da paylaşabilirsin.

Görsel hazırlanıyor…

Görseli Instagram story’ne ekle. Habere tıklanabilmesi için kopyaladığın adresi Instagram’ın Bağlantı çıkartmasına yapıştır.